Distributieovereenkomsten

Waarop moet u letten bij distributieovereenkomsten en welke risico's loopt u?

Producenten kunnen hun producten direct aan eindgebruikers leveren. Soms schakelen ze daar andere partijen voor in, zoals de groothandel of retailers. Werken met de tussenhandel kan voordelen hebben. Denk aan een besparing van logistieke kosten, of snellere levering. In een wereld van vrije concurrentie worden zulke voordelen doorgegeven aan de eindgebruiker. Maar wanneer concurrentie niet eerlijk verloopt, levert dat nadelen op. Hogere prijzen bijvoorbeeld. Of minder keus.

Om consumenten tegen die nadelen te beschermen, bestaan er regels voor concurrentie. Die regels vormen samen het mededingingsrecht.

Wat is een distributieovereenkomst

De distributieovereenkomst is iedere overeenkomst tussen een leverancier en een afnemer die de producten weer aan een ander verkoopt. Ze zijn er in vele vormen. Bijvoorbeeld exclusieve distributie, selectieve distributie, franchise en agentuur.

In distributieovereenkomsten worden vaak afspraken gemaakt die de concurrentie beperken. Hierbij kunt u denken aan exclusiviteit, of een verplichting om een minimale hoeveelheid te kopen. Als zulke afspraken te ver gaan, kan sprake zijn van een overtreding van het kartelverbod.

Welke risico’s loopt u als sprake is van een overtreding? De prijs die u betaalt kan hoog zijn. Ten eerste is de afspraak nietig. Hierdoor kunnen partijen er geen beroep meer op doen. Ten tweede loopt u een risico op hoge boetes. Boetes kunnen worden opgelegd aan de onderneming en leidinggevenden. Soms leidt een overtreding tot reputatieschade. Verder kunt u schadeclaims verwachten.

Het laten toetsen van distributieovereenkomsten is vandaag de dag belangrijker dan ooit. Mededingingsautoriteiten grijpen steeds vaker in. Ook lijkt de hoogte van boetes te stijgen.

Dominante ondernemingen moeten extra voorzichtig zijn als het gaat om distributieovereenkomsten. Zij mogen geen te hoge prijzen vragen en niet discrimineren. Soms worden zij zelfs tot levering verplicht. Ook koppelverkoop en kortingen met een uitsluitend effect kunnen verboden zijn. En zo meer.

Vrijstelling voor distributieovereenkomsten

De meeste distributieovereenkomsten kennen naast nadelen voor de concurrentie ook voordelen. Daarom is er een Europese Groepsvrijstelling. Deze geeft een veilige haven voor veel concurrentiebeperkingen. Voorwaarde is dat het aandeel van de leverancier en afnemer op de markt niet groter is dan 30%. Daarnaast zit er in de Groepsvrijstelling een zwarte lijst van afspraken die nooit onder de Groepsvrijstelling vallen. Een ondernemingen kan nog wel proberen om een beroep te doen op een individuele vrijstelling. 

De zwarte lijst

De volgende afspraken staan op de zwarte lijst. Zij vallen dus nooit onder de algemene vrijstelling:

  • Afspraken over vaste of minimumprijzen. Adviesprijzen zijn wel toegestaan. Het moet dan wel gaan om een echt advies. Er mag dus geen druk worden opgelegd om die prijs aan te houden. Ook maximumprijzen mogen.
  • Een beperking van het gebied waarin de dealer mag verkopen, of de klanten aan wie mag worden verkocht. Een beperking van de vestigingsplaats is wel toegestaan. Ook mag een leverancier zijn afnemers verbieden om actief te worden in een gebied dat hij exclusief aan een ander heeft toebedeeld of voor zichzelf bewaart. Echter, passieve verkoop moet altijd zijn toegestaan. Dat geldt ook voor internetverkoop. 
  • Het verhinderen van parallelhandel is erg risicovol. Hetzelfde geldt voor geo-blocking. Ook hier zijn uitzonderingen mogelijk.
  • In selectieve distributieovereenkomsten mag een leverancier zijn erkende dealers verbieden om te leveren aan dealers buiten het netwerk. Zo houdt hij het systeem gesloten. Voorwaarde is dat de dealers onderling vrij zijn om aan elkaar te leveren. De leverancier mag dealers dus niet verplichten tot exclusieve afname van hemzelf. Bij exclusieve distributie mag dat onder voorwaarden wel.
  • Selectieve distributeurs moeten altijd aan eindgebruikers kunnen leveren.
  • Een beperking van de mogelijkheid om reserveonderdelen bij de producent te kopen.
  • Groothandels mogen worden beperkt in de directe verkoop aan eindgebruikers en bepaalde klantengroepen.

Neemt u gerust contact met mij op als u meer wilt weten over de voorwaarden voor een vrijstelling.

Online verkoop

E-commerce floreert. Maar dat heeft ook zijn keerzijde. Er vallen faillissementen, winkels sluiten en servicemodellen moeten radicaal om. Internetverkoop leidt vaak tot prijsdruk. Praktische oplossingen zijn er wel. Alleen die blijken regelmatig in strijd met het kartelverbod. Daar komt bij dat er vanuit mededingingsautoriteiten toenemende aandacht is voor e-commerce. Ik noem enkele recente gebeurtenissen:

Opzegging van distributieovereenkomsten

Soms is het nodig om de relatie met een distributeur te beëindigen. 

Opzegging van een distributieovereenkomst is in principe mogelijk. Maar aan welke voorwaarden moet zo’n opzegging voldoen?

U moet ten eerste kijken naar de inhoud van het contract. Ook de omstandigheden wegen mee. Deze kunnen leiden tot een langere opzegtermijn of schadevergoeding. Soms zijn er zulke zwaarwegende omstandigheden dat opzegging (tijdelijk) onmogelijk is.

Het beëindigen van distributieovereenkomsten leidt geregeld tot conflicten en procedures. Als dat gebeurt, doen partijen steeds vaker een beroep op het mededingingsrecht. Bijvoorbeeld om een concurrentiebeding of opzegging ongedaan te maken. Het is daarom aan te raden om een specialist mededingingsrecht in te schakelen. Een andere reden is dat er hoge worden eisen gesteld aan stellingen en verweren die zijn gebaseerd op mededingingsrecht. Deze standaard heeft de Hoge Raad in 2012 bevestigd

Specialist in distributie en mededingingsrecht

Misschien denkt u na over de vraag welke vorm van distributie het beste past binnen uw organisatie. Of wilt u uw distributieovereenkomsten laten toetsen. Ik, Esther van Aalst heb al ruime ervaring met deze vraagstukken. Zo heb ik al veel verschillende klanten binnen diverse sectoren geholpen met vragen over hun distributieovereenkomsten. Daarnaast was ik betrokken bij meerdere procedures over distributie, vanuit verschillende perspectieven. Ook begeleidde ik de Europa-wijde implementatie van nieuwe distributiesystemen. U bent van harte uitgenodigd voor een gratis oriënterend gesprek.

Maak een afspraak

Met meer dan 20 jaar ervaring als advocaat, ook in grote internationale zaken, ben ik graag uw partner op het gebied van distributieovereenkomsten. Mocht u willen kennismaken, neemt u dan contact op via esther@esthervanaalst.nl of 06-46612708.