Autoriteit Consument & Markt

De Autoriteit Consument en Markt (ACM) is een toezichthouder met twee belangrijke taken. De eerste taak is het zorgen voor marktwerking en de tweede taak is het beschermen van consumenten. In een markt waar sprake is van vrije en eerlijke concurrentie, kunnen consumenten kiezen voor goede producten tegen de laagst mogelijke prijs. Bovendien bevordert concurrentie de innovatie.

Marktwerking

In het kader van haar taak op het gebied van marktwerking, ziet de Autoriteit Consument en Markt toe op de volgende gedragingen van ondernemingen:

  • Of ondernemingen de concurrentie niet verhinderen, vervalsen of beperken
  • Machtsmisbruik door dominante partijen
  • Geen nadelige gevolgen van economische activiteiten van overheden
  • Geen te hoge concentratie als gevolg van fusies, overnames en joint ventures

In sommige sectoren zijn er speciale wetten en regels om marktwerking te creëren en houden. De Autoriteit Consument en Markt houdt in dat kader toezicht op de telecom-, energie-, post- en vervoermarkt. Zij kan in die markten bijvoorbeeld maximumtarieven opleggen.

Wat doet de Autoriteit Consument en Markt?

Vrije concurrentie en gezonde marktwerking leiden tot betere prijzen en meer keuze voor de consument. Daarnaast bevordert het de kwaliteit en innovatie. Maar hoe werkt dit dan precies?

De volgende afspraken tussen concurrenten kunnen de marktwerking verstoren:

  • Het afstemmen van prijzen tussen concurrenten
  • Elkaars klanten niet benaderen
  • Uit elkaars gebied wegblijven
  • Leveranciers die afnemers aan verkoopprijzen binden
  • Het verhinderen van parallelimport

Daarnaast mogen machtige partijen hun marktpositie niet uitbuiten en hun concurrenten niet op een oneerlijke manier uit de markt werken. Zo is de Autoriteit Consument & Markt onlangs een onderzoek gestart naar signalen die zij had ontvangen dat Apple haar eigen apps in de Apple Store bevoordeelt ten nadele van concurrenten.

Ook structurele wijzigingen in de markt kunnen een gezonde concurrentie verstoren. Daarom moeten overnames, fusies en joint ventures boven bepaalde (omzet)drempels vooraf bij de ACM worden gemeld. Deze transacties mogen pas na goedkeuring door de Autoriteit Consument & Markt worden uitgevoerd.

Consumentenbescherming

De tweede taak van de Autoriteit Consument & Markt is de bescherming van consumenten en kleine ondernemers. Hiervoor is een speciaal loket ingericht, ConsuWijzer. Vanuit dit loket informeert de ACM over hun rechten en plichten, zoals het recht op duidelijke voorwaarden, garantie en het verbod op misleidende reclame en agressieve verkooppraktijken. De ACM kan een onderzoek starten naar aanleiding van een klacht of tips. Als sprake is van een overtreding, kan de ACM boetes opleggen en maatregelen treffen. Zo heeft Facebook in haar voorwaarden moeten verduidelijken hoe het data van consumenten gebruikt en daar geld aan verdient. Hoge boetes zijn bijvoorbeeld opgelegd aan een onderneming (€ 360.000) en leidinggevende (€ 40.000). Deze boetes zijn opgelegd voor het sturen van rekeningen aan consumenten die niet schriftelijk akkoord waren gegaan met het sluiten van een abonnement.

Hoe werkt een onderzoek door de ACM?

Hoe komt de Autoriteit Consument en Markt overtreding op het spoort? Een veel gehanteerd en vergaand instrument is het doen van inspecties.  De ACM kan een inval doen bij bedrijven en in woningen van bestuurders. Een andere bevoegdheid van ACM waarmee zij overtreding op het spoor komt en onderzoekt, is door het doen van inlichtingenverzoeken. Partijen die een verzoek krijgen om inlichtingen te verstrekken, zijn verplicht om mee te werken en correcte, volledige informatie te verstrekken. Preventief houdt de Autoriteit Consument en Markt voorlichtingscampagnes (bijvoorbeeld in de haven- en transportsector) en geeft het algemene en individuele waarschuwingen. De start van een onderzoek wordt vaak getriggerd door eigen onderzoek van de Autoriteit Consument en Markt en door klachten of (anonieme) tips, bijvoorbeeld van concurrenten.

Wanneer u als onderneming of persoon wordt geconfronteerd met een onderzoek, heeft dit nogal wat impact. Vaak is in het begin nog onzeker waarop het onderzoek precies betrekking heeft. Het is belangrijk om dan snel en goed in beeld te krijgen wat er aan de hand is. Bijvoorbeeld door middel van interviews met betrokkenen en intern (digitaal) onderzoek.

Het is noodzakelijk om deze analyse snel te doen. Als er een overtreding is begaan kan er namelijk aanspraak worden gemaakt op een boetekorting onder de clementieregeling. Die kans wordt over het algemeen steeds kleiner naarmate de tijd verstrijkt. Verder kan een onderneming peilen of de ACM openstaat voor “vereenvoudigde afdoening”: Als aan het onderzoek wordt meegewerkt en de overtreding wordt erkend, kan een korting van 10% op de boete worden verleend. In andere gevallen kan de ACM afzien van een boete als de onderneming een toezegging doet om gedrag te verbeteren.

Met de juiste juridische begeleiding kan de beste keuze voor uw situatie worden gemaakt en worden langdurige en kostbare procedures misschien voorkomen.

Een boete, en nu?

Als het onderzoeksteam van de Autoriteit Consument en Markt vindt dat sprake is van een overtreding, kan het een rapport opstellen en de zaak intern overgedragen aan Juridische Zaken. Deze adviseert weer het bestuur van de ACM of zij vindt dat er een boete moet worden opgelegd en wat de hoogte zou moeten zijn. De betrokkenen mogen dan eerst schriftelijk reageren en vervolgens mondeling tijdens een hoorzitting. Daarna besluit de ACM of een boete wordt opgelegd.

Boetes kunnen oplopen tot EUR 900.000 of, als dat meer is, tot 10% van de jaarlijkse groepsomzet. Als de overtreding meer jaren heeft geduurd kan de boete worden verhoogd tot 40% van de jaaromzet van de groep. Dit kan nog eens worden verdubbeld als sprake is van recidive. Voor boetes aan personen is de maximale boete EUR 900.000. Hoe een boete wordt berekend vindt u in de Boetebeleidsregel ACM 2014.

Tegen een boete moet u binnen 6 weken bezwaar maken. Dit bezwaar wordt behandeld door de ACM. Tegen dit “besluit op bezwaar” kan beroep worden ingesteld bij de rechtbank Rotterdam. Tegen het vonnis van de rechtbank Rotterdam kan eventueel nog hoger beroep worden ingesteld bij het College van Beroep voor het Bedrijfsleven.

Wet- en regelgeving

De taken en bevoegdheden van de Autoriteit Consument en Markt en de regels waaraan ondernemingen zich moeten houden, zijn hoofdzakelijk vastgelegd in de Mededingingswet (inclusief de Wet Markt en Overheid), de Instellingswet Autoriteit Consument & Markt, de Algemene Wet Bestuursrecht en de artikelen 101 en 102 van het Verdrag inzake de Werking van de Europese Unie. Zie ook de betreffende wet- en regelgeving pagina op de website van de ACM.

Voorkomen is beter dan genezen

Krijgt u te maken met toezicht of onderzoek door de Autoriteit Consument en Markt, wilt u meer weten over de mogelijkheden om een klacht in te dienen of heeft u andere vragen? Neemt u dan vrijblijvend contact met mij op.